आश्रमशाळेतील सहा मुलींना सर्पदंश; तिघींचा दुर्दैवी मृत्यू

आश्रमशाळेतील सहा मुलींना सर्पदंश; तिघींचा दुर्दैवी मृत्यू

यंत्रणेच्या निष्काळजीपणाची सखोल चौकशी करा; प्रत्येक आश्रमशाळेत निवासी वैद्यकीय अधिकारी नियुक्त करा

महा एनजीओ फेडरेशनचे बीड जिल्हा समन्वयक बाजीराव ढाकणे यांची मागणी

बीड प्रतिनिधी : - गडचिरोली जिल्ह्यातील आदिवासी आश्रमशाळेतील सहा निष्पाप विद्यार्थिनींना सर्पदंश होऊन त्यापैकी तिघींचा दुर्दैवी मृत्यू झाल्याची घटना अत्यंत वेदनादायी आणि मन हेलावून टाकणारी आहे. विद्यार्थ्यांच्या सुरक्षिततेच्या दृष्टीने ही घटना अत्यंत गंभीर असून, या घटनेची सखोल चौकशी करून संबंधित यंत्रणेची जबाबदारी निश्चित करावी, अशी मागणी महा एनजीओ फेडरेशनचे बीड जिल्हा समन्वयक तथा सामाजिक कार्यकर्ते बाजीराव ढाकणे यांनी केली आहे.

शिक्षणासाठी घरापासून दूर राहणाऱ्या विद्यार्थ्यांच्या सुरक्षिततेची जबाबदारी शासन आणि संबंधित प्रशासनाची आहे. विशेषतः आदिवासी, ग्रामीण आणि दुर्गम भागातील आश्रमशाळांमध्ये विद्यार्थी निवासी स्वरूपात शिक्षण घेत असल्याने त्यांच्या आरोग्य व सुरक्षेसाठी सक्षम व्यवस्था असणे अत्यावश्यक आहे.

सर्पदंश, अपघात किंवा अचानक उद्भवणाऱ्या अन्य वैद्यकीय आपत्कालीन परिस्थितीत उपचार मिळण्यास झालेला विलंब अनेकदा जीवघेणा ठरतो. त्यामुळे घटना घडल्यानंतर उपाययोजना करण्यापेक्षा अशा परिस्थितीला सामोरे जाण्यासाठी प्रत्येक आश्रमशाळेत आधीपासूनच सक्षम यंत्रणा उभी करणे गरजेचे आहे.

आश्रमशाळा म्हणजे विद्यार्थ्यांचे दुसरे घर

आश्रमशाळा ही केवळ शिक्षण देणारी संस्था नसून निवासी विद्यार्थ्यांसाठी ती त्यांचे दुसरे घर आहे. त्यामुळे तेथे राहणाऱ्या प्रत्येक विद्यार्थ्याच्या जीविताची, आरोग्याची आणि सुरक्षिततेची जबाबदारी शासनाची आहे.

या पार्श्वभूमीवर महाराष्ट्रातील सर्व आश्रमशाळांच्या आरोग्य व सुरक्षा व्यवस्थेचा तातडीने आढावा घेऊन आवश्यक उपाययोजना करण्यात याव्यात, अशी मागणी बाजीराव ढाकणे यांनी केली आहे.

बाजीराव ढाकणे यांच्या प्रमुख मागण्या

« मागणी क्र. १ — प्रत्येक आश्रमशाळेत निवासी वैद्यकीय अधिकारी

महाराष्ट्रातील प्रत्येक निवासी आश्रमशाळेत कायमस्वरूपी निवासी वैद्यकीय अधिकारी अथवा डॉक्टर नियुक्त करण्यात यावा, जेणेकरून विद्यार्थ्यांना २४ तास प्राथमिक वैद्यकीय मदत मिळू शकेल.

« मागणी क्र. २ — प्रत्येक आश्रमशाळेसाठी रुग्णवाहिका

आकस्मिक परिस्थितीत विद्यार्थ्यांना विलंब न करता जवळच्या शासकीय रुग्णालयात दाखल करता यावे यासाठी प्रत्येक आश्रमशाळेसाठी कायमस्वरूपी किंवा तात्काळ उपलब्ध होईल अशी अत्याधुनिक रुग्णवाहिकेची व्यवस्था करण्यात यावी.»

«मागणी क्र. ३ — २४ तास आपत्कालीन वैद्यकीय यंत्रणा

आश्रमशाळा, आरोग्य विभाग आणि जवळचे शासकीय रुग्णालय यांच्यात थेट संपर्क व्यवस्था निर्माण करून २४ तास कार्यरत आपत्कालीन वैद्यकीय प्रतिसाद प्रणाली सुरू करण्यात यावी.»

« मागणी क्र. ४ — प्रशिक्षित आरोग्य कर्मचाऱ्यांची नियुक्ती

प्राथमिक उपचार व आपत्कालीन परिस्थिती हाताळण्यासाठी प्रत्येक निवासी आश्रमशाळेत प्रशिक्षित आरोग्य कर्मचारी उपलब्ध करून देण्यात यावेत.»

« मागणी क्र. ५ — सर्पदंशासाठी आपत्कालीन सुविधा

सर्पदंशाच्या घटनांमध्ये वेळ अत्यंत महत्त्वाचा असल्याने आवश्यक प्रथमोपचार साहित्य, आपत्कालीन मार्गदर्शन आणि तातडीने रुग्णालयाशी संपर्काची व्यवस्था प्रत्येक आश्रमशाळेत उपलब्ध करण्यात यावी.»

« मागणी क्र. ६ — शिक्षक व कर्मचाऱ्यांना प्रशिक्षण

सर्पदंश झाल्यानंतर काय करावे आणि काय करू नये, याबाबत शिक्षक, अधीक्षक व कर्मचाऱ्यांना शास्त्रीय पद्धतीने प्रशिक्षण देण्यात यावे.»

« मागणी क्र. ७ — सर्व आश्रमशाळांचे आरोग्य व सुरक्षा ऑडिट

महाराष्ट्रातील सर्व आश्रमशाळांचे तातडीने आरोग्य, सुरक्षा, स्वच्छता, इमारत व आपत्कालीन व्यवस्थेचे विशेष ऑडिट करून त्रुटी कालबद्ध पद्धतीने दूर करण्यात याव्यात.»

« मागणी क्र. ८ — आश्रमशाळा परिसर सुरक्षित करावा

आश्रमशाळांच्या परिसरातील वाढलेले गवत, झुडपे व सर्पांचा वावर होण्याची शक्यता असलेली ठिकाणे नियमितपणे स्वच्छ करून विद्यार्थ्यांसाठी सुरक्षित वातावरण निर्माण करण्यात यावे.»

«मागणी क्र. ९ — गडचिरोली घटनेची सखोल चौकशी

सहा विद्यार्थिनींना सर्पदंश होऊन त्यापैकी तिघींचा मृत्यू झालेल्या घटनेची निष्पक्ष व सखोल चौकशी करून घटनेमागील नेमकी कारणे आणि संबंधित यंत्रणेची जबाबदारी निश्चित करण्यात यावी.»

«मागणी क्र. १० — दोषींवर कठोर कारवाई

चौकशीत निष्काळजीपणा किंवा कर्तव्यात कसूर आढळल्यास संबंधित अधिकारी व कर्मचाऱ्यांवर नियमानुसार कठोर कारवाई करण्यात यावी.»

« मागणी क्र. ११ — मृत विद्यार्थिनींच्या कुटुंबीयांना मदत

या दुर्दैवी घटनेत मुलींना गमावलेल्या कुटुंबीयांना शासनाने तातडीने प्रत्येकी २० लक्ष रुपये आर्थिक मदत तसेच आवश्यक प्रशासकीय व मानसिक आधार उपलब्ध करून द्यावा.»

« मागणी क्र. १२ — कायमस्वरूपी सुरक्षा कृती आराखडा

आश्रमशाळांमधील विद्यार्थ्यांच्या आरोग्य व सुरक्षेसाठी राज्यस्तरावर कायमस्वरूपी, प्रभावी आणि कालबद्ध कृती आराखडा तयार करून त्याची काटेकोर अंमलबजावणी करण्यात यावी.»

“एकही निष्पाप विद्यार्थी उपचाराअभावी किंवा उपचारास झालेल्या विलंबामुळे जीव गमावणार नाही, याची शासनाने हमी दिली पाहिजे. घटना घडल्यानंतर दुःख व्यक्त करण्यापेक्षा घटना घडूच नये यासाठी सक्षम व्यवस्था निर्माण करणे ही शासनाची खरी जबाबदारी आहे,” असे बाजीराव ढाकणे यांनी म्हटले आहे.

गडचिरोलीतील घटनेत मृत्यू झालेल्या निष्पाप विद्यार्थिनींना त्यांनी भावपूर्ण श्रद्धांजली अर्पण केली असून, त्यांच्या कुटुंबीयांच्या दुःखात संपूर्ण समाज सहभागी असल्याचे सांगितले.

“विद्यार्थ्यांचे प्राण वाचविण्यासाठी उपाययोजना दुर्घटनेनंतर नव्हे, तर दुर्घटना होण्यापूर्वीच झाल्या पाहिजेत. आश्रमशाळेतील प्रत्येक विद्यार्थी हा शासनाची जबाबदारी आहे,” असेही त्यांनी स्पष्ट केले.

– बाजीराव नवनाथ ढाकणे

बीड जिल्हा समन्वयक, महा एनजीओ फेडरेशन

सामाजिक कार्यकर्ते